Historia piwa – jak to się zaczęło?

25 — 06 — 2019
Historia piwa

Od chleba gotowanego w wodzie do wielkich przemysłowych browarów – piwo towarzyszy nam już od tysięcy lat. Jak powstawał i zmieniał się jeden z najpopularniejszych napojów znanych człowiekowi?

Chleb a pierwsze piwo – gdzie jest związek?

Dla wynalezienia piwa najważniejsze okazało się rolnictwo, a konkretnie rozpoczęcie uprawy zbóż. Między 13000 a 9000 lat p.n.e. nasi przodkowie porzucili wędrowniczy tryb życia i postanowili osiąść w jednym miejscu. To wiązało się jednak z koniecznością zagwarantowania sobie pożywienia. Szybko zaczęła rozwijać się zatem uprawa zboża i hodowla zwierząt – już 10000 lat p.n.e. upieczono pierwszy chleb na rozgrzanym kamieniu. To właśnie bochenek posłużył za podstawowy składnik piwa.

kufel piwa i stare księgi

4000 lat p.n.e., Mezopotamia

Pierwsze zapiski na temat piwa powstały ok. 4000 lat p.n.e. w Mezopotamii (dzisiejsze tereny Iraku). Sumerowie na glinianych tabliczkach zapisali recepturę na piwo orkiszowe, tzw. „sikaru”. Ówczesne piwo określano jako napój bogów – jak czytamy w poemacie o bogini piwa „Hymn do Ninkasi”. Dokument opisuje także proces jego produkcji. Aby uwarzyć piwo, w glinianych naczyniach gotowano chleb z wodą, dodawano miód, zioła lub owoce, a następnie pozostawiano, aby zaszła fermentacja. W ten sposób uzyskiwano mętny, alkoholowy napój, który posłużył jako pierwowzór dla powszechnego dziś piwa. Pierwsze piwo nie zachwycało smakiem, w dodatku nie było filtrowane. Pito je przez słomki z powodu pływających w nim resztek chleba i owoców. Sumeryjscy piwowarzy potrafili przyrządzić ponad 20 odmian napoju, który służył też jako lek na niektóre dolegliwości. Szybko zdobył popularność – pełnił nawet rolę zapłaty za pracę przy budowie świątyń, składano go także w ofierze bogom. Dla mężczyzn przeznaczone było piwo ciemne i mocne, a słabsze pszeniczne piły głównie kobiety. To właśnie one produkowały ten napój, a opiekunkami piwa były boginie.

ZOBACZ RÓWNIEŻ

Piwo i rekordy Guinessa
Kto wymyślił piwo?
Jak wygląda praca piwowara?
Piwne święta na świecie

Lata doskonalenia

Piwo szybko zdobywało popularność i wciąż było udoskonalane – w Imperium Babilońskim (2000 lat p.n.e.) po raz pierwszy zaczęto dodawać do niego chmiel, aby poprawić jego smak a także podgrzewać brzeczkę. Ponieważ piwo miało ogromne znaczenie dla Babilończyków, kodeks Hammurabiego opisywał kary nakładane na nieuczciwych piwowarów i oberżystów. Piwowarów i oberżystów, którzy produkowali wadliwe piwo lub oszukiwali podczas jego sprzedaży, czekała śmierć. Niezwykle ważne było ono także w starożytnym Egipcie (ok. 1700 lat p.n.e.), ponieważ obok chleba, było jednym z podstawowych składników diety. To właśnie w Górnym Egipcie odkryto najstarszy browar. Egipcjanie produkowali kilka rodzajów piwa – jasne dla niższych warstw społeczeństwa, a ciemne, o bogatszym smaku i aromacie dla wyższych urzędników, dygnitarzy i kapłanów. Wierzono, że napój jest darem od bogów i często składano je do grobów wraz ze zmarłymi. W czasach starożytnych, piwo nie przypominało tego, które znamy ze sklepowych półek. Było gęste i nie zawierało tyle alkoholu. Wyjątek stanowiło piwo egipskie zythum, zawierające do 15% alkoholu – pili je jedynie mężczyźni.

szklanki piwa i precelki

Starożytna Grecja i Rzym

W czasach starożytnej Grecji i Rzymu piwo straciło swoją pozycję i było uważane za gorszy napój – ważniejszą rolę pełniła kultura picia wina, którego popularność znacząco wzrosła. Piwo pili głównie przedstawiciele niższych warstw społeczeństwa. Okres średniowiecza a produkcja piwa Do XII wieku, piwo produkowane było głównie przez mnichów w klasztorach i opactwach. Warzone wtedy piwo było gęste i ciemne, nie zawierało też dużo alkoholu. Proces ten zaczynał się od moczenia ziaren, następnie rozkładano je, aby mogły swobodnie kiełkować, rozdzielano kiełki, aby uzyskać słód. Był on poddawany suszeniu lub prażeniu, następnie śrutowaniu, zacieraniu go z wodą i ostatecznie filtrowaniu. Uzyskaną mieszankę gotowano, dodawano chmiel i poddawano fermentacji. Później pozostawało przelać napój do beczek. Mnisi produkowali piwo głównie w piwnicach, dzięki czemu wydłużali jego przydatność do spożycia i świeżość. Uchodziło ono za pożywny napój o właściwościach leczniczych. Woda, jeśli była skażona, mogła prowadzić do chorób, a zatem piwo traktowano jako napój bezpieczniejszy. Piwo opuszcza klasztorne mury W XII wieku zaczęły powstawać browary miejskie i dworskie. Piwo dynamicznie się zmieniało, starano się je udoskonalić. Browarnictwo rozwijało się, a nacisk kładziony był na to, aby powstawało jak najwięcej piw lokalnych. Coraz więcej miast zdobywało sławę ze swych lokalnych wyrobów. Przykładem może być powstały w XVI wieku „koźlak”. Fermentacja dolna rewolucją w piwowarstwie Książę Wilhelm IV wydał w 1516 r. n.e. akt prawny – „Bawarskie prawo czystości”, nakładając na producentów piwa obowiązek wykorzystywania trzech surowców – chmielu, jęczmienia i wody. W 1842 r. Czesi zaczęli warzyć piwo metodą dolnej fermentacji. Do tej pory w Europie stosowano górną fermentację – od co najmniej tysiąca lat. Tak produkowane piwa mają wyższą tolerancję na niskie temperatury, ale wymagają dłuższego leżakowania. Dzięki fermentacji dolnej, udało się uzyskać złocisty, klarowny i nasycony dwutlenkiem węgla napój. W tym procesie powstają między innymi popularne lagery.

Pasteryzacja – sposób na utrwalenie walorów piwa

Kolejny ważny moment w historii piwa to rok 1920, kiedy wprowadzono pasteryzację. To proces konserwacji opracowany przez Ludwika Pasteura – polega na podgrzaniu i przetrzymaniu płynu w określonej temperaturze i przez określony czas, aby pozbyć się drobnoustrojów i przedłużyć jego trwałość. Warto też wspomnieć o Janie Ummelsie, który w pierwszej połowie lat 80. wymyślił tanki browarnicze, w których przechowuje się piwo. Dzięki nim można uzyskać wyższą jakość piwa, gdyż nie ma ono kontaktu z dwutlenkiem węgla, dzięki czemu zachowuje świeżość oraz smak. Zanim to nowoczesne rozwiązanie zawitało do Polski, minęło trochę czasu – miało to miejsce dopiero w 2012 roku. W latach 90 XX w. polskie browary zaczęły się dynamicznie rozwijać. Część z nich pozostaje na rynku i konkuruje ze światowymi producentami piwa, inne wchodzą w skład koncernów. W 2016 r. oszacowano, że w Polsce jest około 210 browarów, ale ich liczba wciąż rośnie.

CZY JESTEŚ OSOBĄ PEŁNOLETNIĄ?