Kto wymyślił piwo?

19 — 07 — 2019
Historia piwa

Historia piwa oraz browarnictwa sięga czasów prehistorycznych i jest owiana licznymi tajemnicami i legendami. Trudno z całkowitą pewnością odpowiedzieć na pytanie o to, kto rzeczywiście wymyślił piwo, jednak istnieje wiele dowodów wskazujących wyraźnie kto zapoczątkował i doskonalił piwną tradycję.

Sumerowie – starożytny lud, któremu zawdzięczamy nie tylko pismo

Trudno wspominać o Sumerach, nie chwaląc ich jednocześnie za wynalezienie pisma klinowego i zbudowania wysoko rozwiniętej cywilizacji już w IV wieku p.n.e. Co łączyło Sumerów z piwem? Istnieją niezbite dowody na to, że ludność ta znała piwo, lubiła je i przyrządzała na różne sposoby. Zachowały się bowiem gliniane tabliczki z IV tysiąclecia p.n.e. obrazujące między innymi starożytnych ludzi pijących i przyrządzających napój zwany „sikaru”.

 

Sumeryjski przepis nie należał do szczególnie skomplikowanych. Placki z chleba, często z dodatkiem owoców, wkładano do glinianych naczyń wypełnionych wodą i gotowano. Do smaku dodawano różne przyprawy, a także miód czy sok z daktyli. Tak przygotowaną miksturę pozostawiano do fermentacji. Jako że nie filtrowano wówczas piwa, było ono mętne i można było znaleźć w nim pozostałości użytych składników. Ze względu na to wytworzyła się kultura picia przez trzcinowe słomki.

 

Niezwykłym jest fakt, że Sumerowie znali i przyrządzali prawdopodobnie aż kilkanaście gatunków piwa – z czego inne było dedykowane mężczyznom (mocniejsze i ciemniejsze), a inne kobietom. Warto też wspomnieć, że warzeniem tego napoju zajmowały się wyłącznie kobiety i tradycja ta utrzymywała się przez kolejne wieki.

toast jasnym piwem

Jeszcze nie piwo butelkowe, ale już z chmielem

Prawdziwy przełom w dziedzinie warzenia piwa nastąpił dzięki Babilończykom, którzy zdecydowanie udoskonalili proces produkcji i jako pierwsi sięgnęli po chmiel. Zrobili to najprawdopodobniej w celu poprawienia smaku napoju. Swój udział w rozwoju sztuki warzenia piwa mieli też Egipcjanie. Oczywiście i oni stosowali chmiel. Ponadto to właśnie na obszarze Egiptu odnaleziono najstarszy na świecie browar (datowany na 3700 rok p.n.e.) i niewiele od niego młodsze centrum browarnicze, na które składało się sześć browarów – linia technologiczna do produkcji piwa była jak na tamte czasy imponująca.

 

Gospoda średniowieczna bez piwa?

W średniowiecznej Europie, do XII wieku, przywilej warzenia piwa należał wyłącznie do klasztorów. Mnisi do przyrządzania napoju wykorzystywali wyłącznie najlepsze składniki i wciąż udoskonalali recepturę. Dopiero gdy powstały pierwsze browary dworskie, a za nimi miejskie, które mocno konkurowały z tymi klasztornymi, zakończył się monopol mnichów. Zaczęły tworzyć się także gildie złożone ze świeckich piwowarów, które miały na celu bronić ich interesów.

 

W tym czasie zaczęto bardzo przestrzegać jakości warzonego piwa – to właśnie gildie regulowały zasady sztuki piwowarskiej i pilnowały, aby piwo było tworzone zgodnie z obowiązującymi zasadami. Było to tak istotne, że w wielu krajach powstały rozmaite akty prawne, które groziły wysokimi karami dla nieuczciwych piwowarów. Piwo – zresztą nie tylko w średniowieczu, także za czasów starożytnych – było napojem o wiele bezpieczniejszym niż skażona woda, której picie mogło skończyć się poważnymi chorobami, a nawet śmiercią.

ZOBACZ RÓWNIEŻ

Historia piwa – jak to się zaczęło?
Jak powstaje piwo bezalkoholowe?
Jak powstał porter bałtycki?
Jakie miejsca w Polsce powinien znać każdy piwosz

Historia piwa w Polsce

Historia piwa w Polsce jest równie ciekawa. Bardzo chętnie sięgali po nie już Słowianie. Niejednokrotnie dodawali do niego miodu, który nie tylko poprawiał smak, ale też przyspieszał fermentację.

 

Już w XIV wieku, w Krakowie działało aż dwadzieścia pięć browarów, zaś niewiele później w Toruniu było ich dziewięćdziesiąt. Ogromnym uznaniem cieszyły się browary między innymi w Lwówku Śląskim, Świdnicy czy Grodzisku Wielkopolskim.

 

Piwo zajmowało tak ważną pozycję w świadomości społeczeństwa, iż liczne informacje o nim możemy obecnie znaleźć nawet w tekstach słynnych polskich kronikarzy, takich jak Gall Anonim czy Jan Długosz. Całe rozdziały o piwie i sztuce piwowarskiej, znajdują się także w średniowiecznych statutach miejskich. Niejednokrotnie to właśnie miasto określało, jak należy przyrządzać dane piwo, ile ma kosztować i kiedy można je sprzedawać – w Krakowie na przykład obowiązywał zakaz sprzedawania piwa m.in. w każdą niedzielę przed zakończeniem mszy. Podobny zakaz obowiązywał w Wielkanoc czy Boże Narodzenie.

 

Piwo można było pić w specjalnie przeznaczonych do tego miejscach – w piwiarniach. Zazwyczaj organizowano je w podziemnych kondygnacjach i zaczęto nazywać piwnicami. Najpopularniejszą piwiarnią w Krakowie, znajdującą się tuż przy rynku, była swego czasu nieistniejąca już piwnica Świdnicka.

 

W wyniku wojen, rozbiorów i w konsekwencji podrożenia dobrej jakości piwa, zaczęto produkować piwa o wiele słabsze jakościowo. Jako że Polska w tym okresie przestała zbywać zboże do innych krajów, jego ogromne ilości pozostawały na miejscu. Zaczęto produkować z niego tanią wódkę. Zainteresowanie piwem spadło i wspaniałe staropolskie browarnictwo zaczęło chylić się ku upadkowi. Złą passę udało się przełamać dzięki rewolucji technologicznej i piwo powróciło do łask – co więcej, jego jakość uległa zdecydowanej poprawie.

różne kufle piw

Najnowsza historia polskiego piwa

W XX wieku losy browarnictwa polskiego były bardzo różne. Pierwsza wojna światowa mocno załamała rynek. Nastąpił ponowny spadek jakości produkcji napoju m.in. wskutek braku odpowiednich produktów. W tym okresie działało w Polsce mniej niż 200 browarów. Kiedy nastała druga wojna światowa, browarów było już niecałe 140. Spora część z nich ulegała zniszczeniu w wyniku działań wojennych.

 

Prawdziwy rozkwit polskich browarów – który zresztą trwa do dziś – miał miejsce w latach 90. ubiegłego stulecia. Po upadku PRL-u państwowe dotychczas browary zaczęto prywatyzować. Ich nabywcy od razu zaczęli je modernizować, aby mogły spełniać wszystkie ustalone w tamtym czasie normy.

 

Polacy zdecydowanie lubią piwo i piją go dużo – plasujemy się w ścisłej czołówce wśród krajów Europejskich. Jesteśmy także w czołówce pod względem jego produkcji. Choć doceniamy inne alkohole, to właśnie po piwo sięgamy o wiele chętniej niż po inne trunki. Nie można się temu dziwić, bowiem wybór wśród doskonałej jakości piw jest obecnie ogromny.

 

Popularne staje się ostatnio także samodzielne przygotowanie piwa. Gotowe zestawy do domowej produkcji tego trunku są obecnie bardzo łatwo dostępne. W 2010 roku powstało nawet Polskie Stowarzyszenie Piwowarów Domowych. Ma ono swoją siedzibę w Browarze Zamkowym w Cieszynie i wydaje nawet własne czasopismo zatytułowane Piwowar. W świetle prawa polskiego warzenie piwa w domu – pod warunkiem, iż jest ono przeznaczone na własny użytek i nie będzie sprzedawane – jest legalne.

 

Rynek browarniczy rozwija się obecnie nadzwyczaj szybko. Poza browarami typowo przemysłowymi prężnie rozwijają się również browary rzemieślnicze, kontraktowe i restauracyjne.

nalewanie piwa z butelki
CZY JESTEŚ OSOBĄ PEŁNOLETNIĄ?