Piwo grzane, czy to wciąż piwo?

19 — 07 — 2019
Piwna kultura

Grzane piwo ma wielu zwolenników i wraz z grzanym winem jest nieodłącznym elementem bożonarodzeniowych jarmarków czy góralskich karczm. Niektórych miłośników piwa może oburzyć fakt dodawania do niego przypraw, miodu oraz owoców, część z nich uważa nawet takie działanie za profanację. Trudno jednak odmówić aromatycznemu grzańcowi uroku, zwłaszcza w zimowe wieczory.

Historia grzańca

Dzieje grzańca sięgają średniowiecza. Trudno jest dokładnie określić, kto i kiedy pierwszy wpadł na pomysł, żeby podgrzać piwo, a następnie wzbogacić je przyprawami korzennymi oraz miodem. Najprawdopodobniej historia grzańca związana jest z osobą Marcina z Urzędowa – zielarza, lekarza i botanika, twórcy „Herbarza Polski”, który już w XVI wieku zalecał swoim pacjentom picie grzanego piwa w celu wzmocnienia odporności organizmu. Warzone w domach piwo przyprawiano miodem, suszonymi owocami oraz przyprawami korzennymi, a następnie przechowywano w glinianych naczyniach, by napój nie stracił swoich cennych właściwości. Początkowo grzane piwo było dostępne tylko dla wyższych warstw społecznych – królów, szlachciców czy biskupów – a później pojawiło się na stołach biesiadnych uboższych obywateli. Napoju tego nie mogło także zabraknąć podczas zabaw karnawałowych, polowań i kuligów.

 

Przepisy na grzane piwo

Do wykonania grzańca niezbędne jest jasne piwo, najlepiej typu lager. Lagery mają rześki, czysty, mniej intensywny smak i aromat niż w przypadku piw z rodziny ale. Piwo ciemne w przypadku grzańca jest wybierane rzadko, z uwagi na jego wyraźne nuty karmelowe, kawowe czy czekoladowe, choć ma ono swoich zwolenników. Ważne jest, by napój miał jak najprostszy skład oparty na słodzie, drożdżach, chmielu i wodzie.

dwa grzańce

Klasyczne grzane piwo z pomarańczą i przyprawami korzennymi

Do jego wykonania potrzebne będą:

• 1 butelka jasnego piwa typu lager;

• 1-2 plasterki pomarańczy;

• 4-5 goździków;

• 1 laska cynamonu lub pół łyżeczki cynamonu mielonego;

• 2-3 łyżki naturalnego miodu lub naturalnego soku malinowego;

• szczypta gałki muszkatołowej;

• szczypta kardamonu;

• szczypta anyżu;

• 1-2 plasterki imbiru.

 

Piwo należy wlać do garnka i podgrzewać na małym ogniu, żeby nie dopuścić do wrzenia. W przeciwnym wypadku alkohol wyparuje. Temperatura nie powinna przekraczać 40 stopni Celsjusza, gdyż w przeciwnym wypadku miód straci swoje lecznicze właściwości. Do piwa dodajemy goździki, cynamon, gałkę muszkatołową, anyż oraz miód. Pokrojoną pomarańczę i imbir wrzucamy do kufla lub kubka, a następnie zalewamy gorącym piwem. Zamiast miodu można użyć naturalnego soku owocowego, na przykład malinowego lub jeżynowego. Grzańce pije się najczęściej w kamionkowych kuflach lub glinianych kubkach, ponieważ dobrze utrzymują one wysoką temperaturę. Składniki piwnego grzańca można dowolnie modyfikować wedle własnego uznania. Zamiast kilku różnych przypraw można użyć gotowej mieszanki do grzańca lub piernika. W przypadku mieszanki piernikowej należy sprawdzić jej skład, ponieważ najczęściej zawiera ona dodatek mąki, która popsułaby grzane piwo. Ten napój smakuje jednak najlepiej z korzennymi niesproszkowanymi przyprawami. Dobre grzane piwo powinno być umiarkowanie słodkie, aromatyczne, korzenne i dobrze rozgrzewające. Niektóre przepisy sugerują podgrzanie piwa w mikrofalówce, jednak nie jest to dobre rozwiązanie. Grzaniec nie będzie tak aromatyczny, jak w wersji z rondelka.

ZOBACZ RÓWNIEŻ

Piwne przekąski, czyli co pasuje do piwa
Piwo bezalkoholowe - fakty i mity
Jakie smaki możesz odkryć w piwie?
Idealne sposoby na podanie piwa

Grzane piwo z wiśniówką lub rumem

Popularnym przepisem jest także grzane piwo z dodatkiem innego alkoholu, na przykład rumu lub wiśniówki. Do jego przygotowania potrzebne będą:

• 1 butelka jasnego piwa typu lager;

• 100 ml soku jabłkowego;

• 15 ml rumu lub wiśniówki (nada się także wódka);

• 4-5 goździków;

• 1 laska cynamonu lub pół łyżeczki cynamonu mielonego;

• rodzynki (wedle uznania);

• 2-3 łyżki miodu;

 

Podobnie jak w przepisie klasycznym, na początku należy podgrzać piwo, sok, rum lub wiśniówkę, a następnie dodać goździki, rodzynki, cynamon i miód.

przyprawy do grzańca

Grzane piwo z żółtkiem

Grzane piwo z żółtkiem to klasyczny przepis pochodzący ze Śląska, stosowany najczęściej w okresie przeziębień. Do jego przygotowania potrzebne będą:

• 1 butelka jasnego piwa typu lager;

• 1 żółtko;

• 4-5 goździków;

• 1 laska cynamonu lub pół łyżeczki cynamonu mielonego;

• 1 łyżka cukru;

• 2-3 łyżki miodu.

 

Na początku piwo podgrzewamy z przyprawami do osiągnięcia optymalnej temperatury, ale nie doprowadzamy do wrzenia. Następnie wykonujemy kogel-mogel. Oddzielone od białka żółtko ucieramy z cukrem przy pomocy trzepaczki lub miksera elektrycznego na puszystą masę. Do grzańca wlewamy gotowy kogel-mogel, najlepiej przez sitko, i delikatnie mieszamy.

Świąteczne piwa, czyli alternatywa dla piwnych grzańców

Jeśli grzane piwo z przyprawami jest dla miłośników napoju zbyt kontrowersyjne, dobrą alternatywą mogą okazać się świąteczne piwa, czyli tak zwane Weihnachtsbock. Piwa adwentowe były warzone w klasztornych browarach już w okresie średniowiecza. Podobno podawano je zziębniętym wiernym w kościelnych przedsionkach. Ten zwyczaj zachował się do dziś w niektórych rejonach Niemiec i Austrii. W Wielkiej Brytanii popularne są zaś Witner Warmers, czyli zimowe rozgrzewacze, charakteryzujące się dużą zawartością słodu, niską goryczką oraz zawartością alkoholu w granicach od 5,5 do 8%.

 

Piwa świąteczne w związku ze większą zawartością alkoholu oraz dodatku przypraw mają wyjątkowe właściwości rozgrzewające. Ich intensywny smak i aromat piernika, suszonych owoców oraz czekolady przekonają niejednego piwosza. Świąteczne piwa leżakują niekiedy dwa razy dłużej niż klasyczne, aby nabrały odpowiedniej harmonii aromatów.

 

Świąteczne piwa z rodziny ale rozpieszczają aromatami puddingu, ciastek, piernika, świerku oraz przypraw korzennych. Unikalnego bukietu nadają im ponadto dodatki niefermentujące, takie jak syrop klonowy, brązowy cukier, miód czy melasa. Powinny być zbalansowane i niezbyt mocne, żeby nie przyćmić piwa bazowego. Wyczuwalne są także nuty owocowe, na przykład suszona skórka owoców cytrusowych, rodzynek lub śliwek. Goryczka oraz chmiel nie powinny wpływać na przyprawy i aromaty specjalne. Piwa świąteczne mają najczęściej ciemną barwę, choć zależy to od piwa bazowego, gdyż mogą być także bursztynowe. Na polskich półkach znajdziemy takie piwa świąteczne jak Gwiazdor z browaru Gościszewo, Piwo Bożonarodzeniowe z browaru Wąsosz, Saint No More od Ale Browar, Śnieg na Beniowej z browaru Ursa Maior czy Jurajskie Świąteczne od Browaru na Jurze. Piwa świąteczne popularne na świecie to na przykład Great Lakes Christmas Ale, Lakefront Holiday Spice Lager Beer, Samuel Adams Winter Lager, Troegs The Mad Elf, Jamtlands Julöl.

CZY JESTEŚ OSOBĄ PEŁNOLETNIĄ?