Pięć najpopularniejszych stylów piwnych

18 — 07 — 2019
Piwo na świecie

Ze względu na różnorodność użytych surowców, zawartość alkoholu, technologię warzenia, smak, aromat oraz barwę, można wyszczególnić wiele stylów piwnych. Do najpopularniejszych z nich zalicza się lagery takie jak pils czy „pale lager”, piwa pszeniczne, stouty, portery (w tym bałtyckie) oraz – od niedawna – jasne ale.

Rozwój techniki i nauki doprowadziły do powstania wielu nowych receptur oraz metod produkcji piwa. Wraz z upływem lat, państwa, regiony, miasta czy nawet poszczególne miasta zaczęły kreować charakterystyczne dla siebie piwa. Obecnie, z uwagi na rodzaj użytych drożdży, które wymagają różnego podejścia do warzenia, piwa dzielą się na dwie duże rodziny: górnej i dolnej fermentacji (trzecią rodziną są piwa fermentacji spontanicznej). Piwa dolnej fermentacji nazywa się lagerami, a piwa górnej fermentacji to ale.

 

Co decyduje o przynależności piwa do danego gatunku?

3 kufle z piwem

Można wyróżnić kilka czynników, które decydują, do jakiego gatunku przynależy dane piwo. Niektóre z nich to czynniki technologiczne, „twarde”, inne zaś tworzą podział umowny, bardziej miękki i sensoryczny. Piwa podzielić możemy więc ze względu na:

 

1. Technologię fermentacji (w tym przeznaczenie użytych drożdży) – piwo fermentuje się z użyciem drożdży do piw górnej lub dolnej fermentacji. Drożdże fermentacji górnej pracują w wyższych temperaturach, w przedziale 15-25 (czasami więcej) stopni Celsjusza i w pierwszych dniach pracy zbierają się na powierzchni brzeczki. Wydzielają one większą ilość produktów ubocznych, na przykład estrów (zapachy owocowe), alkoholi wyższych (nuty wódczane), związków siarkowych i kwasów, które wpływają na bogactwo aromatyczne oraz zapachowe trunku. Piwa fermentacji górnej są nierzadko „zaopatrzone” w takie aromaty jak truskawkowy, morelowy czy pieprzny. Klasycznymi odmianami piw warzonymi metodą górnej fermentacji są piwa pszeniczne, belgijskie strong ale, wyspiarskie bittery i portery (poza bałtyckim), pale ale, cascadian dark ale czy stouty. Drożdże fermentacji dolnej pracują w niższych temperaturach (rzędu 8-15 stopni Celsjusza) i osadzają się na dnie fermentora. Fermentacja przebiega spokojniej, a w jej trakcie wydziela się mniej produktów ubocznych. Po fermentacji piwo dodatkowo lageruje, czyli leżakuje w niskich temperaturach, między innymi wtedy się również klaruje. To sprawia, że piwa fermentacji dolnej są przeważnie prostsze w odbiorze, mają czystszy profil, nierzadko mocniej podkreśloną stronę słodową. Do piw dolnej fermentacji zaliczamy jasne lagery, pilsy, marcowe, koźlaki czy porter bałtycki.

 

2. Profil aromatyczno-smakowy – na zapach oraz smak piwa wpływ mają wszystkie składniki i surowce użyte do jego produkcji – rodzaje słodów, wybrane drożdże, chmiele, woda, a także technologia produkcji, w której można wyszczególnić rodzaj fermentacji, temperatury i czasy zacierania, chmielenie, długość leżakowania czy dodatkowe nachmielanie piwa (np. chmielenie na zimno, przez HopGun czy w technologii hopback).

 

3. Ilość i odmianę użytego chmielu – chmiel używany jest w formie przyprawy, a od jego ilości zależy w pewnym stopniu aromat, smak i gorzkość piwa. Mocno chmielone piwo jest bardzo aromatyczne, pojawiają się w nim nuty ziołowe, sosnowe, żywiczne, kwiatowe, przyprawowe, tytoniowe, owocowe czy ziemiste. Piwa chmielone delikatniej mają uwypukloną stronę słodową.

 

4. Rodzaj użytego słodu – słód to główny składnik piwa, który ma znaczący wpływ na smak i prezencję – barwę czy trwałość piany. Wyróżnia się kilka rodzajów słodów, na przykład jęczmienny, pszeniczny, karmelowy, czekoladowy, palony czy zakwaszający. Słody dzieli się ze względu na typ ziarna, ale także ze względu na przeznaczenie czy kolor. Słód jęczmienny jest najpowszechniej stosowany w piwowarstwie, ale istnieją także słody z pszenicy, żyta czy rzadziej używane z owsa oraz gryki. O charakterze piwa świadczy sam proces słodowania, czyli produkcji słodu, na przykład wędzenie dymem, sposób zacierania i temperatura, w której się zacieranie odbywa. Różne odmiany piwa mogą zawierać jeden lub kilka rodzajów słodów.

 

5. Zawartość alkoholu – piwa o niższej zawartości alkoholu są lekkie, rześkie i dobrze gaszą pragnienie. Wysoka zawartość alkoholu w piwie powoduje, że działa ono rozgrzewająco, jest ciężkie, likierowe i przeważnie bardziej złożone. Warto pamiętać, że moc piwa nie świadczy o jego jakości.

 

6. Barwę piwa – słody w naturalny sposób nadają piwu wachlarz kolorów – od słomkowych, przez złote, bursztynowe, miedziane, brązowe, rubinowe aż po czarne. Na barwę mają wpływ także inne czynniki, na przykład kukurydza, ryż czy dodatek owoców i soków.

 

7. Goryczkę – na odczucie goryczki w piwie wpływa przede wszystkim ilość oraz rodzaj użytego chmielu. Słody także mają wpływ na odczucie gorzkości, podobnie jak zawartość alkoholu czy słodycz trunku. Goryczka na takim samym poziomie – wyrażana w skali IBU (International Bittering Unit) – będzie o wiele mocniej wyczuwalna w lekkim pilsie niż słodkawym czekoladowym stoucie.

 

8. Dodatki – na smak oraz aromat piwa wpływa zawartość dodatków takich jak przyprawy, miód czy soki owocowe.

 

9. Wygląd piany – jej trwałość, gęstość oraz obfitość mogą zależeć od danego stylu. Piwa mocne gorzej utrzymują pianę niż na przykład bardzo mocno nasycone dwutlenkiem węgla niemieckie piwa pszeniczne czy polskie grodziskie. Piwa leżakowane w beczkach po alkoholach szlachetnych mogą właściwie nie mieć gazu, a tym samym nie produkować piany przy nalewaniu do szkła.

 

10. Nasycenie i klarowność – piwa mogą być nisko, średnio lub wysoko nasycone dwutlenkiem węgla. Na klarowność zaś mają wpływ przede wszystkim drożdże, słody, ewentualne chmielenie na zimno oraz użyte środki do klarowania czy sposób filtracji lub jej brak.

ZOBACZ RÓWNIEŻ

Historia piwa – jak to się zaczęło?
Jakie piwo – lane, z butelki czy z puszki?
Czy piwo jest dobre dla nerek?
Idealne sposoby na podanie piwa

Najpopularniejsze gatunki piw

 

Jasny lager (zwany czasami international lagerem lub eurolagerem) to właściwie rodzina piw fermentacji dolnej, leżakujących w niskich temperaturach. Do tej grupy zaliczamy między innymi jasne piwa marketowe o niskiej do średniej zawartości alkoholu. Cieszą się ogromną popularnością na całym świecie; są najczęściej spożywanymi piwami. Wyróżnia je bardzo czysty, nieskomplikowany smak. Świetnie gaszą pragnienie i pije się je bardzo szybko. Zawartość alkoholu waha się między 4 a 5,5% objętości. Pilsy/Pilznery to piwa fermentacji dolnej z grupy lagerów. Dla niektórych osób odróżnienie pilsa od jasnego lagera może stanowić nie lada wyzwanie.

 

Pilsy w zależności od regionu warzy się przeważnie jedynie ze słodu pilzneńskiego. Są to piwa z reguły mocniej chmielone, w których to chmiel właśnie mocniej wpływa na aromat. Wprowadza nierzadko nuty ziołowe, ziemiste, trawiaste czy mokrej ściółki leśnej. Zdarzają się pilsy z nutami owocowymi. Wszystko zależy od dobranego chmielu. Goryczka w pilsach także jest wyższa niż w jasnym lagerze. Najbardziej popularne są pilsy czeskie (bohemskie) i niemieckie, choć warto zaznaczyć, że w Polsce warzy się także pilsy chmielone rodzimymi odmianami chmielu. W tych pierwszych dominują nuty słodowe przypominające jasne zboże (ale nie owsiankę) i ziołowo-chmielowe. Dopuszczalny jest aromat i posmak diacetylu, zbliżony do masła czy czasami krówek. Goryczka od średniej do mocnej. Pilznery niemieckie są równie rześkie i gorzkie, jednak bardziej wytrawne niż czeski protoplasta. Często określa się je jako nieco bardziej szorstkie, czasami nawet delikatnie mineralne. Z racji wytrawności odczucie goryczki jest wyraźniejsze. Nie występują w nich estry owocowe ani diacetyl. Znane pilsy to przede wszystkim Pilsner Urquell, Staropramen, Jever Pilsener, Bitburger Pilzener czy Warsteiner.

 

Piwo pszeniczne to piwo górnej fermentacji, produkowane przede wszystkim w Belgii, Czechach, Niemczech, Polsce oraz na Litwie. Ze wszystkich gatunków piwa to właśnie ono zawiera jedne z większych ilości witamin z grupy B. Do jego produkcji wykorzystuje się słód pszeniczny, który powinien stanowić minimum 50% słodów w zasypie. Dwa główne style piw pszenicznych to niemieckie i belgijskie. Charakterystyczne dla tego gatunku piw są: delikatny smak, wysoka mętność oraz barwy od bardzo jasnej, słomkowej do ciemnego bursztynu. Da się w nich wyczuć nuty banana, goździków, gałki muszkatołowej, gumy balonowej, biszkoptów, czasami gruszek czy jabłek (estry). Na początku „pszeniczniaki” były warzone w warunkach domowych, potem ich wytwarzaniem zajęły się klasztory. Dwoma najbardziej znanymi rodzajami piw pszenicznych są witbier i weissbier.

 

Witbier to tradycyjny belgijski trunek, którego historia sięga XVIII wieku. Swój charakterystyczny aromat zawdzięcza dodatkowi skórki z pomarańczy curacao i nasionom kolendry. To piwo rześkie, orzeźwiające i lekkie. Witbiery są umiarkowanie słodkie, musujące, nieco gęste, owocowo-przyprawowe, czasami delikatnie kwaskowe. Cechą szczególną smaku weissbiera (inaczej jasne pszeniczne) są nuty bananowe, goździkowe, gumy balonowej, pieprzy, czasami moreli czy gruszek. Pożądane okazują się ponadto nuty chlebowe czy biszkoptowe. Od XVIII wieku trunek ten zaczął tracić popularność na rzecz piw jęczmiennych – w 1812 roku już tylko dwa bawarskie browary warzyły piwa na bazie słodu pszenicznego.

 

Weissbier wróciło do łask w latach 80. XX wieku. Obecnie jasne piwa pszeniczne cieszą się największą popularnością na południu Niemiec.

kufel jasnego piwa

Ale to nazwa dla piw fermentacji górnej, które charakteryzują się znacznie bardziej złożonym smakiem i aromatem niż lagery. Są produkowane w różnych częściach świata, a najbardziej znane pochodzą z browarów w Wielkiej Brytanii, Irlandii, Belgii, Włoszech, Holandii, Danii, Skandynawii czy w Stanach Zjednoczonych. Brytyjskie odmiany piw ale to przede wszystkim bitter (w tym extra special bitter), mild, english pale ale i old ale. Najpopularniejszymi z rodziny są ostatnimi czasy niezaprzeczalnie American Pale Ale (APA) oraz (American) India Pale Ale (IPA). American Pale Ale charakteryzuje się umiarkowanym lub mocnym aromatem nowofalowych chmieli pochodzących z upraw w USA, Nowej Zelandii, Australii, Japonii czy bliżej: Słowacji, Niemczech i Polski. W piwach tych dominują nuty cytrusowe, tropikalne, jasnych owoców (białe grono czy liczi), żywiczne, ziołowe, kwiatowe czy delikatnie naftowe. Różne wariacje na temat pale ale przyjmują barwę od jasnego złota do ciemnego bursztynu. Zawartość alkoholu waha się od 3 do nawet 8% w przypadku wersji imperialnych.

 

Historycznie India Pale Ale były warzone dla brytyjskich wojsk kolonialnych stacjonujących w Indiach na początku XVII wieku. Dla brytyjskich pale ale charakterystyczne są aromaty kwiatów, tytoniu oraz żywicy. Warto pamiętać również, że rodzina „ale” to nie tylko piwa jasne. To również portery górnej fermentacji (np. english porter czy robust porter) oraz stouty – dry, sweet, oyster foreign extra stout czy imperial stout. Mocne stouty bardzo często leżakuje się w beczkach po alkoholach szlachetnych, wzbogaca dodatkami takimi jak płatki dębowe macerowane w alkoholach lub przyprawy.

 

Porter to piwo górnej fermentacji, do którego warzenia używa się słodu jasnego, z dodatkami karmelowego i palonego. Najbardziej rozpowszechnione są portery angielski oraz bałtycki (który jest piwem fermentacji dolnej). Portery charakteryzuje ciemnobrązowy lub czarny kolor, najbardziej wyczuwalne są w nich nuty prażonego słodu, palone, orzechowe, kawowe i czekoladowe. Porter angielski wywodzi się z mieszanki trzech stylów piw typu ale – pale, mild i brown, którą mieszkańcy Londynu spożywali na początku XVIII wieku. Charakteryzuje się aromatem kawy, cukru trzcinowego i karmelu. Poziom alkoholu zwykle oscyluje w granicach 4%.

Portery warzone w krajach basenu Morza Bałtyckiego należą do gatunku piwa zwanego porterem bałtyckim. Są piwami dolnej fermentacji i dość mocno różnią się od angielskich kuzynów. Charakteryzują się silnym aromatem czekolady, palonym, kawowym czy karmelowym. Wyczuć w nich można rodzynki, jeżyny, jagody, wędzone śliwki, konfiturę z ciemnych owoców czy wzmacniane wina takie jak porto lub marsala.

Pojawienie się jasnych piw oraz surowe przepisy dotyczące prażenia słodu przyczyniły się do upadku porterów. Obecnie jednak styl przeżywa odrodzenie, szczególnie w Stanach Zjednoczonych, Zachodniej Europie czy Skandynawii. Przykładami porterów górnej fermentacji są Guinness Porter, Fuller's London Porter czy The Kernel India Porter. Do najbardziej znanych porterów bałtyckich należą polskie PINTA Imperator Bałtycki, Kormoran Imperium Prunum i Komes Porter. Polskie półki sklepowe są zasobne w bałtycki skarb, więc jest z czego wybierać. Większość dużych i średnich browarów warzy portery bałtyckie przez cały rok.

dwa kufle piwa
CZY JESTEŚ OSOBĄ PEŁNOLETNIĄ?