Polskie browary

19 — 07 — 2019
Polskie Browary

W ostatnich latach nastąpił prawdziwy rozkwit rynku browarniczego w Polsce. Według raportu Beer Statistics 2018[1] wydanego przez stowarzyszenie Brewers of Europe, liczba aktywnych na terenie Polski browarów wzrosła w ciągu ostatnich lat niemal trzykrotnie - ze 117 w 2011 roku do 318 w roku 2018, a wielkość produkcji plasuje nas na 3 miejscu wśród wszystkich krajów Europejskich. Kto zapoczątkował piwne tradycje w Polsce i jak dzisiaj wygląda struktura tego rynku?

Najstarsze browary w Polsce

Za najstarszy polski browar uważa się browar w Lwówku Śląskim, gdzie piwo waży się już od 810 lat. Wszystko zaczęło się dzięki jednemu z książąt śląskich, Henrykowi Brodatemu. W 1209 r. wydał on dokument, na mocy którego Lwówek Śląski otrzymał nie tylko prawa miejskie, ale i przywilej warzenia piwa. Dzięki temu lwówecki browar cieszył się wyłącznym prawem na sprzedaż piwa w całej okolicy. Różne były losy browaru w Lwówku – pod koniec XIII w. spłonął w pożarze.Jego odbudowa nie obyła się bez trudności, aż w końcu, po 300 latach miejskiego zwierzchnictwa, w XIX w. piwowarnia stała się własnością Bractwa Browarnego. Jego historię jako browaru przemysłowego liczy się zatem od roku 1850. Na przełomie wieków, dzięki modernizacji produkcji, stał się naprawdę prężnie działającą firmą – w latach 20. XX wieku był jednym z największych i najbardziej lubianych browarów Prowincji Śląskiej. Dziś browar Lwówek, który wciąż waży piwo według tradycyjnych metod, przy otwartych kadziach, jest częścią Grupy Browary Lokalne Jakubiak.

 

Z podobnych dokumentów wiadomo, że już w 1321 r. piwo warzone było także w Namysłowie, choć pierwszy zamkowy browar z prawdziwego zdarzenia powstał tam dopiero w roku 1536 r. Zakład, który istnieje do dzisiaj, został tam natomiast założony w 1862 r. przez pochodzącego z Turyngii Augusta Haselbacha. Browar Namysłów jest obecnie częścią Grupy Żywiec. W podobnym czasie, na początku XVI w., założono Browar Zamkowy w Raciborzu – pierwsza niebudząca żadnych wątpliwości wzmianka o jego istnieniu pochodzi z roku 1567. Aktualnie działa on jako samodzielny browar przemysłowy.

 

Niemal 400 lat liczy sobie natomiast Browar Książęcy w Tychach. Założyli go pszczyńscy baronowie, Promincowie, w roku 1629. W drugiej połowie XIX w., momencie swojego największego rozkwitu, tyski browar był jednym z największych takich zakładów w Europie i cieszył się sporą popularnością. Po II wojnie światowej został gruntownie zmodernizowany i przebudowany.

mężczyzna przy produkcji piwa

Browary przemysłowe

Liczba dostępnych dziś w Polsce rodzimych marek piwa jest naprawdę duża i ciągle rośnie. Czasem łatwo pogubić się we wzajemnych zależnościach danych browarów, a prawidłowe wskazanie ich faktycznego charakteru może sprawiać pewne trudności. By nieco uporządkować ten temat, warto wprowadzić rozróżnienie na browary przemysłowe – duże firmy piwowarskie należące do międzynarodowych koncernów, średniej wielkości niezależne browary oraz browary regionalne i browary rzemieślnicze.

 

Największy udział w polskim rynku piwa mają dzisiaj browary przemysłowe, przede wszystkim te zrzeszone w grupach piwowarskich. Piwa te można najczęściej zobaczyć na sklepowych półkach, czy zamówić w większości barów. Ich łączny udział w rynku wyrażony w wielkości produkcji szacowany jest na niemal 80%[2]. Są to:

Carlsberg Polska (Browar Bosman, Browar Kasztelan i Browar Okocim);

Grupa Żywiec (Browar Żywiec, Browar Cieszyn, Browar Elbląg, Browar Warka i Browar Leżajsk);

Kompania Piwowarska – od 1 kwietnia 2017 Asahi Breweries Europe Ltd (Tyskie Browary Książęce, Browar Lech i Browar Dojlidy).

ZOBACZ RÓWNIEŻ

Chmielowa historia Europy, czyli o Ale słów kilka
Jakie miejsca w Polsce powinien znać każdy piwosz
Ile piwa pije się w Polsce, a ile na świecie?
Piwo i rekordy Guinessa

Browary średniej wielkości i regionalne

To właśnie rodzimym producentom eksperci przypisują największy udział w rozwoju rynku piwowarskiego w ostatnich latach. Jak wynika z raportu PKO BP[3], browary regionalne z polskim kapitałem zaczynają odgrywać coraz większą rolę w produkcji piwa. Należą do nich m.in.:

Browary Regionalne Jakubiak (Browar Ciechan, Browar Lwówek, Browar Bojanowo, Browar Tenczynek i Browar Biskupiec);

Van Pur (Browar Łomża, Browar Van Pur Rakszawa, Browar BROK w Koszalinie, Browar Jędrzejów i Browary Górnośląskie);

Perła – Browary Lubelskie;

Browar Amber;

Browar Kormoran;

Browar Jagiełło;

mężczyzna w browarze z piwem

Polskie browary rzemieślnicze

Kameralne browary rzemieślnicze, jako że mają konkurencję w postaci licznych browarów regionalnych i przemysłowych, muszą zaproponować konsumentom produkt do tej pory niespotykany, wyjątkowy i oryginalny. Do najbardziej znanych dzisiaj mikrobrowarów w Polsce zaliczyć można między innymi:

Browar Pinta – istniejący od 2011 r. browar kontraktowy, który swoje piwa warzy w Browarze na Jurze w Zawierciu i jako pierwszy polski browar w historii podjął współpracę z browarem zagranicznym (O'Hara Carlow Brewing z Irlandii), pracując wspólnie nad piwem Lublin to Dublin;

Browar Zakładowy – utworzony w 2015 r. w Poniatowej (woj. lubelskie), który wyróżnia się specyficznymi nazwami piw, zawsze związanymi z życiem PRL-owskiego zakładu (np. Pracownik Miesiąca, Pan Kierownik czy 500% Normy);

Browar Ursa Maior – założony w 2013 r. w Ustrzykach Dolnych browar rzemieślniczy, który od początku swojego istnienia stawia także na promocję regionu i w produkcji piwa często wykorzystuje motywy charakterystyczne dla Bieszczad, by wspomnieć choćby piwo wędzone, przywodzące na myśl dym z ogniska;

Trzech Kumpli – Browar Lotny – mikrobrowar z Tarnowa, wytwarzający przede wszystkim mocno chmielowe piwa na bazie chmielów polskich, brytyjskich i amerykańskich.

 

Ciekawostki o polskich browarach – czy wiesz, że...

• … kilka polskich browarów zajmuje się nie tylko warzeniem piwa, ale prowadzi własne piwne SPA? Okazuje się, że kąpiele w piwie mają prawdziwie zbawienny wpływ na ludzki organizm – poprawiają stan włosów i paznokci, wpływają pozytywnie na krążenie, regenerują i wygładzają skórę. Nic więc dziwnego, że popularność piwnych łaźni rośnie. Piwną kąpiel połączoną z degustacją warzonych na miejscu trunków oferują między innymi Browar Poziomka w Kujankach (woj. wielkopolskie) czy Browar Kaszebsko Koruna (woj. pomorskie);

• … Browar Waszczukowe stworzył pierwsze w Polsce niebieskie piwo? To rzadko spotykana Blue AIPA na bazie amerykańskich chmielów Citra i Centennial swój głęboki turkusowy kolor zawdzięczająca dodatkowi kwiatów klitorii ternateńskiej, która – oprócz barwy – dała też nazwę temu wyjątkowemu na skalę światową napojowi;

• …do końca XV w., by ocenić jakość uwarzonego piwa, piwowarzy na Pomorzu wykorzystywali pomysłową „próbę spodni”? Piwowarski mistrz polewał wówczas drewnianą ławkę gorącą brzeczką (to półprodukt, który wykorzystuje się w procesie produkcji piwa). Na tak przygotowanym miejscu siadali degustatorzy, którzy mieli na sobie skórzane spodnie. Przez 2-3 godziny ochotnicy pili piwo i co jakiś czas, na znak dany przez piwowara, w tym samym momencie podnosili się z miejsc. Test traktowano jako zdany, jeśli ława przyklejała się do skórzanych spodni degustatorów lub nawet podnosiła się w górę razem z nimi. Był to bowiem znak, że zawartość ekstraktu słodowego w piwie jest odpowiednia, a więc piwo jest dobrej jakości.

• … budynki dawniej służące browarom dziś często pełnią funkcje kulturalne lub komercyjne? Jednym z najbardziej znanych przykładów, a jednocześnie jednym z pierwszych takich miejsc w Polsce, jest Stary Browar w Poznaniu, otwarty w 2003 r. w centrum Poznania przy ul. Półwiejskiej. To nowoczesne centrum handlu i sztuki, w którym te dwie dziedziny istnieją w proporcjach 50:50. We Wrocławiu z kolei piękne, ceglane budynki dawnego Browaru Piastowskiego zostały zaadaptowane na luksusowe mieszkania w stylu loft. Przy wciąż działającym browarze Perła w Lublinie niezagospodarowane budynki i przestrzenie przeznaczono zaś na restauracje i kino letnie.

grupa znajomych

[1] https://brewersofeurope.org/uploads/mycms-files/documents/publications/2018/EU-beer-statistics-2018-web.pdf

[2] Raport Deloitte Podsumowanie analizy wybranych wskaźników przemysłu piwowarskiego na polską gospodarkę i otoczenia, s. 19

[3] PKO BP, Rynek piwa w Polsce - raport branżowy, s. 6

 

CZY JESTEŚ OSOBĄ PEŁNOLETNIĄ?